• View
• Edit
• History
• Print

Gevaarsymbolen Stoffen

Gevaarpictogrammen en -symbolen op verpakkingen (flessen, potten etc.) van stoffen.

(Ben Dijkhuis)

Tijdens de scheikundelessen zullen jullie zelf vaak met stoffen werken die gevaarlijk zijn. Om goed en veilig met deze stoffen (chemicaliën) om te kunnen gaan is het belangrijk dat je snel kunt zien hoe gevaarlijk een stof kan zijn.

Chemicaliën zijn niet allemaal op dezelfde manier gevaarlijk. De wijze waarop stoffen gevaar opleveren hangt af van de natuurkundige en chemische eigenschappen van die stoffen.

In de verschillende internationale wetgevingen (ook de Nederlandse) is opgenomen dat verpakking van chemicaliën voorzien moeten worden van een oranje veiligheidsetiket (pictogram). Door middel van zo’n veiligheidsetiket kan de gebruiker in één oogopslag zien op welke wijze de stof gevaar kan opleveren. De etiketten die jullie tijdens de scheikundeles tegenkomen en die hier besproken worden, zijn speciaal bedoeld voor verpakkingen van chemicaliën (flessen, potjes).

(Er zijn ook speciale aanduidingen voor het vervoer en opslag van chemicaliën. Dit is bijvoorbeeld van belang voor degenen die zorg moet dragen voor het afvoeren van chemisch afval. In het kabinet zien we weer andere pictogrammen die worden toegepast op de chemicaliënkasten)

PICTOGRAMMEN OP VEILIGHEIDSETIKETTEN

EXPLOSIEF

De stof kan door slag of stoot, maar ook door verhitting exploderen.

Voorkomen van ongelukken:

1. De stof niet wrijven (bijv. in een mortier).
2. De stof niet verhitten.

LICHT ONTVLAMBAAR

De stof en/of zijn damp zijn licht ontvlambaar.

Voorkomen van ongelukken:

1. Geen vuur in de buurt: bij het werken met deze stof mogen geen branders aan staan. Geen lucifers gebruiken.
2. Er mag niet gewerkt worden met apparaten die elektrische vonken af kunnen geven.
3. Hete voorwerpen uit buurt houden.

BRANDBEVORDEREND (OXIDEREND)

De stof is in staat om brand te laten ontstaan als het in contact komt met brandbare stoffen. Bovendien zijn deze stoffen ook in staat om verbranding te onderhouden. (voorbeeld zuurstof in een cilinder).

Voorkomen van ongelukken:

1. Deze stoffen weg houden van brandbare stoffen.
2. Zuurstof mag niet in contact met kleding komen.

SCHADELIJK

De stof is schadelijk bij inslikken, inademen of huidcontact. De stof kan blijvend letsel aan je organen (nieren, lever, hersenen, longen) veroorzaken.

Voorkomen van ongelukken:

1. Extra instructies van de docent of TOA opvolgen.
2. Niet eten of drinken in de klas.
3. Vermijd huidcontact.
4. Veiligheidsbril.

IRRITEREND

Het pictogram kan ook betekenen dat de stof irriterend is, d.w.z. dat de stof gevoelige of pijnlijke plekken veroorzaakt bij contact met de huid en ogen. Mogelijk gaat dit gepaard met huid- of oogbeschadigingen.

Voorkomen van ongelukken:

1. Niet eten of drinken in de klas.
2. Vermijd huidcontact.
3. Veiligheidsbril.

GIFTIG

De stof kan reeds in kleine hoeveelheden de dood tot gevolg hebben bij inslikken, inademen of door huidcontact.

Voorkomen van ongelukken:

1. Extra instructies van je docent of TOA opvolgen.
2. Niet eten of drinken in de klas.
3. Vermijd huidcontact.

BIJTEND, CORROSIEF

Deze stof werkt bijtend op de huid en kan daarbij ernstige brandwonden veroorzaken. De stof werkt ook bijtend op metalen (corrosief).

Voorkomen van ongelukken:

1. Extra instructies van docent of TOA opvolgen.
2. Vermijd huidcontact.
3. Veiligheidsbril.

MILIEUGEVAARLIJK

Deze stof kan direct, of na langere tijd gevaar voor het milieu opleveren.

Voorkom schade aan het milieu:

1. De stof niet door de afvoer van de gootsteen spoelen.
2. De stof niet in de vuilnisbak gooien.
3. De richtlijnen voor chemisch afval opvolgen.

SYMBOLEN VAN DE PICTOGRAMMEN

Aan een pictogram wordt ook nog een omschrijving en gevarensymbool toegevoegd om deze extra te verduidelijken.

Bekijk onderstaande tabel:

Pictogram	Omschrijving	Gevaren-symbool
	Explosief	E
	Licht ontvlambaar	F
	Zeer licht ontvlambaar	F+
	Brandbevorderend	O
	Irriterend	Xi
	Schadelijk	Xn
	Giftig	T
	Zeer giftig	T+
	Bijtend, etsend	C
	Schadelijk voor het milieu	N

Het is natuurlijk heel nuttig om van de stoffen, waarmee je werkt, meer bijzondere veiligheidsinformatie te hebben. Deze informatie moet dan betrekking hebben op bijzondere gevaren van een stof die je niet direct uit het pictogram kan afleiden.
Hierbij moet je bijvoorbeeld aan de volgende zaken denken: wat doet een stof met mijn huid? Wat moet ik doen als ik het op mijn handen krijg? Is een stof gemakkelijk in te ademen? Moet ik direct naar het ziekenhuis als ik de stof inslik? Moet ik in de zuurkast werken?……enz.

Dit soort uitgebreide gegevens kun je halen uit een informatieboek die in het kabinet aanwezig is. Dit boek heet CHEMIEKAARTEN en wordt in Nederland veel gebruikt: in het onderwijs, maar ook in laboratoria of de industrie.
Verder is op school zeer uitgebreide documentatie over stoffen aanwezig.

Wat je ook over etikettering van gevaarlijke stoffen moet weten: De betekenis van R- en S-zinnen.